Wereld EHBO-dag 2026: Eerste hulp voor iedereen, overal en altijd

12 september 2026 – Een ongeluk, een plotselinge ziekte of een andere noodsituatie kan iedereen overkomen. Op zulke momenten kan de kennis van eerste hulp erg belangrijk zijn bij de overweging om af te wachten op professionele hulpdiensten en daadwerkelijk eerste hulp handelingen te plegen. Ter gelegenheid van Wereld EHBO-dag op 12 september benadrukt het Surinaamse Rode Kruis het belang van toegankelijke, inclusieve en praktische EHBO-kennis voor iedereen.

Eerste hulp gaat niet alleen over het aanbrengen van een verband of het reanimeren van iemand die bewusteloos is. Het gaat ook om het herkennen van signalen van lichamelijke en psychische nood, het bieden van directe ondersteuning en het weten wanneer en waar professionele hulp moet worden ingeschakeld.

Eerste hulp als middel voor zelfredzaamheid en waardigheid

Wereldwijd zijn miljoenen mensen onderweg naar andere leefgebieden. Zij verlaten hun woonplaats vanwege onder meer conflicten, rampen, armoede, geweld of andere omstandigheden. Volgens recente schattingen leefden medio 2024 wereldwijd ongeveer 304 miljoen mensen als internationale migrant.

Deze mensen kunnen tijdens hun reis te maken krijgen met gevaarlijke omstandigheden, beperkte toegang tot gezondheidszorg en onveilige leef- en werkomstandigheden. Uitdroging, onderkoeling, ondervoeding, uitputting, verwondingen, verdrinking en psychische stress zijn voorbeelden van gezondheidsrisico’s waarmee zij geconfronteerd kunnen worden.

Maar het is belangrijk om deze populatie, op de vlucht of op weg naar een voor hun beter leefklimaat niet automatisch als kwetsbaar te bestempelen. Hun gezondheid wordt in belangrijke mate bepaald door de omstandigheden waarin zij zich bevinden. Goede eerstehulpkennis kan mensen juist helpen om zichzelf en anderen beter te beschermen en om sneller passende hulp te vinden.

Eerste hulp geeft mensen de mogelijkheid om zelf iets te doen wanneer professionele hulp niet onmiddellijk beschikbaar is. Daarmee draagt EHBO bij aan zelfredzaamheid, waardigheid en veerkracht.

Niemand mag worden uitgesloten

Eerste hulp moet beschikbaar en begrijpelijk zijn voor iedereen. Dat betekent dat EHBO-trainingen rekening moeten houden met verschillen in leeftijd, taal, cultuur, gender en persoonlijke achtergrond.

Voor de migratie popuplatie kunnen taalbarrières, culturele verschillen, angst voor autoriteiten, financiële beperkingen of onbekendheid met het lokale zorgsysteem ervoor zorgen dat zij niet gemakkelijk om hulp vragen. Ook angst voor stigmatisering of discriminatie kan een drempel vormen.

Daarom is het belangrijk dat eerste hulp wordt aangeboden op een manier die veilig, respectvol en inclusief is.

Voor het Rode Kruis betekent dit dat niet alleen technische vaardigheden belangrijk zijn. Ook actief luisteren, het tonen van begrip, het herkennen van psychologische nood en het kunnen doorverwijzen naar de juiste hulpverlening maken deel uit van goede eerste hulp.

Aandacht voor mentale gezondheid

Tijdens crisissituaties en migratiereizen krijgen lichamelijke verwondingen vaak de meeste aandacht. De psychologische gevolgen van wat iemand heeft meegemaakt, kunnen echter net zo ingrijpend zijn.

Mensen kunnen te maken krijgen met angst, verdriet, stress, onzekerheid of traumatische ervaringen. Het herkennen van signalen van psychische nood en het bieden van eerste emotionele ondersteuning zijn daarom belangrijke onderdelen van eerste hulp.

Een eerstehulpverlener hoeft geen psycholoog te zijn. Luisteren, rustig blijven, iemand serieus nemen en helpen om passende professionele ondersteuning te vinden, kunnen al een belangrijk verschil maken.

Eerste hulp voor kinderen, volwassenen en ouderen

Iedereen kan eerste hulp leren. Kinderen kunnen al op jonge leeftijd leren hoe zij zichzelf kunnen beschermen, hulp kunnen inschakelen en op een veilige manier anderen kunnen helpen. Daarmee ontwikkelen zij niet alleen praktische vaardigheden, maar ook verantwoordelijkheidsgevoel en een cultuur van solidariteit en voorbereiding.

Voor volwassenen is EHBO-kennis belangrijk omdat zij in veel situaties als eerste getuige of hulpverlener aanwezig zijn. Op het werk, thuis, onderweg of tijdens een evenement kunnen zij geconfronteerd worden met een noodsituatie.

Ook ouderen hebben baat bij aangepaste en toegankelijke EHBO-training. Zij kunnen bijvoorbeeld leren om vroege signalen van uitdroging, hittestress of ademhalingsproblemen te herkennen en op de juiste manier te handelen.

Extra aandacht voor vrouwen en meisjes

Wereld EHBO-dag biedt ook gelegenheid om aandacht te vragen voor de specifieke risico’s waarmee vrouwen en meisjes tijdens migratie en crisissituaties te maken kunnen krijgen.

Geweld, uitbuiting, mensenhandel en discriminatie kunnen ernstige lichamelijke en psychologische gevolgen hebben. Angst, taalbarrières of afhankelijkheid van anderen kunnen het bovendien moeilijk maken om hulp te zoeken.

EHBO-programma’s moeten daarom ook oog hebben voor deze realiteit. Hulpverleners en vrijwilligers moeten weten hoe zij signalen van lichamelijk of psychologisch geweld kunnen herkennen, op een veilige manier eerste ondersteuning kunnen bieden en mensen kunnen doorverwijzen naar passende medische, psychosociale of beschermingsdiensten.

Van kennis naar handelen

Het Surinaamse Rode Kruis ziet eerste hulp als een belangrijke bouwsteen voor sterke en veerkrachtige gemeenschappen. Je hoeft geen arts of verpleegkundige te zijn om een slachtoffer te helpen. Met de juiste kennis en vaardigheden kan iedereen in de eerste cruciale minuten hulp bieden.

Daarom blijft het belangrijk om EHBO-onderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken en aan te laten sluiten op de mensen en gemeenschappen die worden bereikt. Dat betekent onder meer aandacht voor begrijpelijke taal, visuele hulpmiddelen en praktische oefeningen.

Ook in situaties waarin mensen minder gemakkelijk toegang hebben tot formele gezondheidszorg, kan eerste hulp een belangrijke brug vormen tussen een noodsituatie en professionele hulp.

Samenbouwen aan een EHBO-cultuur

Wereld EHBO-dag herinnert ons eraan dat eerste hulp niet alleen een verzameling technieken is. Het is ook een uiting van menselijkheid, solidariteit en verantwoordelijkheid voor elkaar.

Door zoveel mogelijk mensen EHBO-kennis mee te geven, vergroten we de kans dat iemand in een noodsituatie weet wat te doen. Tegelijkertijd versterken we gemeenschappen waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen.

Het Surinaamse Rode Kruis roept daarom op om eerste hulp te blijven zien als een essentiële levensvaardigheid:

Leer eerste hulp. Weet wat je moet doen. Help elkaar.

Want wanneer iedere seconde telt, kan één persoon met de juiste kennis een mensenleven redden.

Wereld EHBO-dag 2026
Eerste hulp voor iedereen – overal en altijd.